ความเป็นมา
การเจรจาจัดทำความตกลงการค้าเสรีอาเซียน-ออสเตรเลีย-นิวซีแลนด์ (ASEAN -Australia - New Zealand Free Trade Agreement: AANZFTA) ได้ถือกำเนิดขึ้นเมื่อผู้นำของประเทศสมาชิกอาเซียน ออสเตรเลีย และนิวซีแลนด์ ลงนามในแถลงการณ์ร่วมเมื่อวันที่ 30 พฤศจิกายน 2547 ตกลงให้เริ่มการเจรจาจัดทำความตกลงการค้าเสรีระหว่างกัน เพื่อส่งเสริมการรวมตัวทางเศรษฐกิจในภูมิภาค โดยก่อนหน้านี้ High-Level Task Force ของอาเซียนได้จัดทำการศึกษา (The Angkor Agenda: Report of the High-Level Task Force on the AFTA-CER Free Trade Area) ซึ่งมีข้อสรุปว่า การจัดทำเขตการค้าเสรีระหว่างอาเซียนกับออสเตรเลียและนิวซีแลนด์นั้นเป็นไปได้และเป็นสิ่งที่ควรทำเพื่อให้ทั้งสองฝ่ายสามารถก้าวทันการเปลี่ยนแปลงอันรวดเร็วของโลกปัจจุบัน
เจ้าหน้าที่อาวุโสด้านเศรษฐกิจของอาเซียน ออสเตรเลีย และนิวซีแลนด์ ได้ร่วมหารือกันครั้งแรกในเดือนกุมภาพันธ์ 2548 และเห็นชอบให้จัดตั้ง ASEAN - Australia - New Zealand Trade Negotiating Committee (AANZTNC) ขึ้นเพื่อทำหน้าที่เจรจาจัดทำความตกลง AANZFTA โดยให้รายงานผลการเจรจาต่อเจ้าหน้าที่อาวุโสและรัฐมนตรีเศรษฐกิจใน SEOM-CER Consultations และ AEM-CER Consultations ตามลำดับ
กลไกการเจรจา
มี ASEAN - Australia - New Zealand Trade Negotiating Committee (AANZTNC) เป็นคณะทำงานหลักในการเจรจา โดยมีหัวหน้าคณะเจรจาของบรูไนทำหน้าที่ประธานฝ่ายอาเซียน AANZTNC ได้ตั้งคณะทำงานและกลุ่มผู้เชี่ยวชาญขึ้นมาเพื่อรับผิดชอบการเจรจาในเรื่อง 1) กฎว่าด้วยถิ่นกำเนิดสินค้า 2) การค้าบริการ 3) การลงทุน 4) ประเด็นกฎหมาย 5) ความร่วมมือทางเศรษฐกิจ
6) พิธีการศุลกากร 7) สุขอนามัยและสุขอนามัยพืช 8) มาตรฐาน กฎระเบียบทางเทคนิค และขั้นตอนการประเมินความสอดคล้อง และ 9) ทรัพย์สินทางปัญญา
นอกจากนี้ ยังมีการประชุม ASEAN - Australia - New Zealand Trade Negotiating Group (AANZTNG) ซึ่งเป็นเวทีการหารือระหว่างประเทศสมาชิกอาเซียนควบคู่กันไปด้วย
สถานะล่าสุดของการเจรจา
คณะทำงาน AANZTNC ได้มีการเจรจาครั้งแรกเมื่อเดือนมีนาคม 2548 และเจรจาต่อเนื่องกันมาจนถึงปัจจุบัน โดยมีการเจรจาครั้งล่าสุดไปเมื่อวันที่ 24-25 สิงหาคม 2551
ขณะนี้ คณะทำงาน AANZTNC สามารถสรุปการเจรจาทุกข้อบทของความตกลงได้แล้ว ได้แก่
· อารัมภบท
· บทที่ 1 – การจัดตั้งเขตการค้าเสรี วัตถุประสงค์ และคำนิยามทั่วไป
· บทที่ 2 – การค้าสินค้า
· บทที่ 3 – กฎว่าด้วยถิ่นกำเนิดสินค้า
· บทที่ 4 – พิธีการศุลกากร
· บทที่ 5 – มาตรการสุขอนามัยและสุขอนามัยพืช
· บทที่ 6 – มาตรฐาน กฎระเบียบทางเทคนิค และขั้นตอนการประเมินความสอดคล้อง
· บทที่ 7 – มาตรการปกป้อง
· บทที่ 8 – บริการ
· บทที่ 9 – การเคลื่อนย้ายบุคคลธรรมดา
· บทที่ 10 – พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์
· บทที่ 11 – การลงทุน
· บทที่ 12 – ความร่วมมือทางเศรษฐกิจ
· บทที่ 13 – ทรัพย์สินทางปัญญา
· บทที่ 14 – การแข่งขัน
· บทที่ 15 – บทบัญญัติและข้อยกเว้นทั่วไป
· บทที่ 16 – บทบัญญัติว่าด้วยการจัดตั้งองค์กร
· บทที่ 17 – การหารือและการระงับข้อพิพาท
· บทที่ 18 – บทบัญญัติสุดท้าย
รวมทั้งภาคผนวกด้านบริการการเงินและภาคผนวกด้านบริการโทรคมนาคม แผนการดำเนินงานด้านความร่วมมือทางเศรษฐกิจ และ Understanding on Article 1 of the Trade in Goods Chapter
นอกจากนี้ ยังจะมีตารางข้อผูกพันการลดภาษีสินค้า กฎว่าด้วยถิ่นกำเนิดสินค้า ตารางข้อผูกพันการเปิดตลาดการค้าบริการ และตารางข้อผูกพันการเปิดตลาดการเคลื่อนย้ายบุคคลธรรมดา แนบท้ายความตกลงอีกด้วย
ทั้งนี้ จะมีการประชุมเพื่อทบทวนถ้อยคำทางกฎหมาย (Legal Scrubbing/Verification) สำหรับความตกลง AANZFTA ระหว่างวันที่ 20-26 กันยายน 2551 โดยมีเป้าหมายให้สามารถลงนามความตกลง AANZFTA ได้ในช่วงการประชุมสุดยอดอาเซียน ซึ่งจะจัดขึ้นที่กรุงเทพฯ ในเดือนธันวาคม 2551
-----------------
กรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ
สำนักอเมริกาและแปซิฟิก
10 กันยายน 2551